Po burakach czerwonych najlepiej siać rośliny z innych rodzin botanicznych, o odmiennych wymaganiach pokarmowych i innym systemie korzeniowym. Najczęściej sprawdzają się rośliny strączkowe oraz zboża. Buraki nie powinny wracać na to samo stanowisko częściej niż co 4 lata.
Dlaczego wybór rośliny po burakach ma znaczenie?
Burak ćwikłowy ma głęboki system korzeniowy i pobiera znaczne ilości składników pokarmowych, zwłaszcza azotu, fosforu oraz potasu. Po zbiorze stanowisko może być więc mniej zasobne, a gleba bardziej podatna na zaskorupianie i przesuszenie. Takie zjawisko określa się jako zmęczenie gleby.
Płodozmian, czyli zaplanowana kolejność upraw z różnych rodzin botanicznych, ogranicza wyjałowienie podłoża oraz rozwój chorób i szkodników glebowych. W przypadku buraków szczególne znaczenie ma przerwa obejmująca co najmniej cztery lata. W tym czasie na grządce nie powinny pojawiać się buraki ani inne rośliny blisko z nimi spokrewnione.
Co siać po burakach czerwonych?
Najlepszy następca powinien wykorzystywać inne warstwy gleby niż burak i nie być podatny na te same problemy. W gospodarstwie rolnym dobrym wyborem są zboża, natomiast w ogrodzie warzywnym można sięgnąć po strączkowe, wybrane warzywa kapustne lub rośliny przeznaczone na zielony nawóz.
| Grupa roślin | Przykłady | Korzyści dla gleby |
|---|---|---|
| Rośliny strączkowe | Groch, fasola, bób | Współpracują z bakteriami brodawkowymi i mogą wzbogacać glebę w azot. Ich resztki warto pozostawić po zbiorze jako materiał organiczny. |
| Zboża | Pszenica ozima, jęczmień jary | Uzupełniają działanie głębokiego systemu korzeniowego buraka, ograniczają rozwój chwastów i dobrze sprawdzają się w rolniczym płodozmianie. |
| Warzywa o innych wymaganiach | Sałata, kalarepa, kapusta pekińska, ogórek | Pozwalają zachować różnorodność gatunków, choć ich wybór trzeba uzależnić od wcześniejszych chorób oraz zasobności stanowiska. |
| Rośliny na zielony nawóz | Gatunki dobrane do stanowiska i sytuacji fitosanitarnej | Zwiększają ilość materii organicznej i pomagają poprawić strukturę gleby, szczególnie na stanowiskach ubogich. |
W uprawie rolniczej po burakach często wysiewa się pszenicę ozimą lub jęczmień jary. Zboża dobrze wykorzystują pozostałości składników pokarmowych, a ich system korzeniowy różni się od systemu korzeniowego buraka. W przydomowym warzywniku bardziej uniwersalnym rozwiązaniem bywają groch, fasola albo bób. Nie regenerują gleby w każdych warunkach, ale dzięki wiązaniu azotu mogą poprawić bilans tego składnika.
Dobór rośliny zależy także od celu uprawy. Jeśli potrzebujesz plonu towarowego, wybierz gatunek dopasowany do terminu siewu, wilgotności i klasy gleby. Przy bardzo ubogim stanowisku lepszym rozwiązaniem może być najpierw roślina na zielony nawóz, a dopiero w następnym sezonie warzywo o większych wymaganiach.
Jakich roślin nie siać po burakach?
Największe ryzyko wiąże się z powtarzaniem tej samej rodziny botanicznej. Burak należy do rodziny komosowatych, określanej także nazwą Amaranthaceae. Rośliny z tej grupy mogą być podatne na podobne patogeny i szkodniki, w tym nicienie oraz mątwika burakowego.
Po burakach nie planuj przede wszystkim następujących upraw:
- Buraki ćwikłowe i cukrowe
- Szpinak
- Boćwina
- Komosa ryżowa
- Inne rośliny z rodziny komosowatych, jeśli mają pojawić się przed upływem czteroletniej przerwy
Nie oznacza to, że każda roślina spoza tej rodziny będzie dobrym następcą. Jeżeli na stanowisku występowały nicienie, trzeba ostrożnie dobierać także inne gatunki i obserwować objawy na korzeniach. Przy silnym porażeniu mątwikiem potrzebna może być konsultacja fitosanitarna, ponieważ sam wybór kolejnej rośliny nie zawsze wystarczy.
Jak przygotować glebę po zbiorze buraków?
Po wykopaniu buraków usuń chore resztki roślin, a zdrowe liście możesz przeznaczyć na kompost. Nie należy jednak wrzucać do kompostownika materiału wyraźnie porażonego przez choroby lub szkodniki. Na słabym stanowisku sama zmiana gatunku może nie wystarczyć, dlatego przed siewem trzeba ocenić stan gleby.
Najważniejsze zabiegi przygotowawcze obejmują:
- Sprawdzenie pH – dla większości warzyw po burakach przyjmuje się zakres około 6,0–7,0. Wapnowanie wykonuj dopiero po analizie, ponieważ zbyt wysoki odczyn także ogranicza dostępność części składników.
- Uzupełnienie materii organicznej – zastosuj dojrzały kompost, a obornik wykorzystuj zgodnie z wymaganiami planowanej rośliny i terminem jego stosowania.
- Spulchnienie podłoża – usuń resztki po zbiorze i popraw napowietrzenie gleby, szczególnie gdy tworzy skorupę lub była często ugniatana.
- Uwzględnienie wilgotności i zasobności – na glebie ubogiej wybierz mniej wymagającą roślinę albo zaplanuj najpierw zielony nawóz.
Przy planowaniu kolejnych sezonów zapisz, co rosło na danej grządce i jakie zabiegi wykonano. Taka prosta ewidencja ułatwia zachowanie czteroletniej przerwy i pozwala zauważyć, czy problemy z nicieniami lub chorobami powtarzają się na konkretnym stanowisku.
Najważniejsza zasada jest prosta: po burakach wybieraj rośliny z innych rodzin, szczególnie strączkowe lub zboża, a buraki, szpinak i boćwinę wprowadzaj na tę samą grządkę dopiero po co najmniej czterech latach.
